Trong nỗ lực bảo vệ môi trường và đáp ứng các yêu cầu thương mại khắt khe của thị trường trong nước và quốc tế, các chứng nhận lâm nghiệp (đặc biệt là chứng chỉ rừng) đã trở thành yếu tố sống còn của doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu gỗ. Trong đó, Hệ thống chứng nhận chứng chỉ rừng quốc tế PEFC nổi bật lên như một giải pháp toàn diện và linh hoạt nhất. Bài viết dưới đây sẽ giới thiệu chi tiết về Hệ thống chứng nhận chứng chỉ rừng quốc tế PEFC bao gồm lịch sử hình thành, tiến độ phát triển và những lợi ích vượt trội khi doanh nghiệp sở hữu chứng chỉ này.
Chứng Chỉ PEFC Là Gì?
PEFC (viết tắt của Programme for the Endorsement of Forest Certification – Chương trình chứng nhận chứng chỉ rừng quốc tế PEFC) là một tổ chức phi chính phủ, phi lợi nhuận quốc tế, hoạt động độc lập nhằm thúc đẩy việc quản lý rừng bền vững thông qua chứng nhận của bên thứ ba độc lập.
Khác với việc áp đặt một bộ tiêu chuẩn chung duy nhất, cơ chế cốt lõi của PEFC là công nhận lẫn nhau (mutual recognition) đối với các hệ thống chứng chỉ rừng quốc gia. PEFC cung cấp khung đánh giá chung cho hai lãnh vực chính:
- Quản lý rừng bền vững (PEFC-FM): Dành cho các chủ rừng là các tổ chức, đơn vị, cá nhân đảm bảo các hoạt động lâm nghiệp đáp ứng tiêu chuẩn xã hội và kinh tế.
- Chuỗi hành trình sản phẩm (PEFC-CoC – Chain of Custody): Dành cho các doanh nghiệp chế biến và thương mại các sản phẩm gỗ (bao gồm cả mủ cao su), đảm bảo khả năng truy xuất nguồn gốc của nguyên liệu từ rừng và cây ngoài rừng (Forest and tree based material) qua từng công đoạn.
Lịch Sử Hình Thành
PEFC được thành lập vào năm 1999 tại thủ đô Paris, Pháp, xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của các chủ rừng nhỏ lẻ và hộ gia đình. Vào thời điểm đó, các hệ thống chứng chỉ rừng hiện có mang tính quy mô lớn, quy trình phức tạp và chi phí đánh giá quá cao, không phù hợp với đặc thù sở hữu phân tán của lâm nghiệp châu Âu. Vì vậy nên PEFC (ban đầu có tên Pan-European Forest Certification) đã được ra đời để đáp ứng nhu cầu về một cơ chế cho phép các quốc gia tự phát triển các tiêu chuẩn riêng phù hợp với điều kiện chính trị, kinh tế, xã hội, môi trường và văn hóa của từng nước, đồng thời vẫn đảm bảo tuân thủ các yêu cầu được quốc tế chấp nhận và đạt được sự công nhận toàn cầu.
Lịch Sử Phát Triển
Từ một sáng kiến ở cấp độ khu vực châu Âu, PEFC đã nhanh chóng vươn mình trở thành một tổ chức toàn cầu:
- Giai đoạn mở rộng: Đầu những năm 2000, PEFC bắt đầu kết nạp các hệ thống chứng nhận từ các quốc gia đầu tiên như Phần Lan, Thụy Điển, Na Uy, Đức và Áo. Hai năm sau, vào năm 2002, PEFC ban hành hướng dẫn Chuỗi hành trình sản phẩm (Chain of Custody – CoC), cho phép các sản phẩm được chứng nhận PEFC xuất hiện trên thị trường. Sau khi thành công trong việc công nhận các hệ thống chứng nhận tại châu Âu, đến năm 2004, Úc và Chile trở thành những tiêu chuẩn quốc gia ngoài châu Âu đầu tiên được công nhận. Điều này dẫn đến việc thay đổi tên gọi của tổ chức: từ Pan European Forest Certification (Chứng nhận Rừng Toàn châu Âu) thành Programme for the Endorsement of Forest Certification (Chương trình chứng nhận chứng chỉ rừng quốc tế).
- Tiêu chuẩn hóa quốc tế: PEFC không ngừng chuẩn hóa và cập nhật các tiêu chuẩn quản lý rừng bền vững (PEFC FM) và chuỗi hành trình sản phẩm(PEFC CoC) và các tài liệu khác về Đánh giá rủi ro (Risk assessment), tích hợp Hệ thống trách nhiệm giải trình (Due Diligence System – DDS) để kiểm soát các Nguồn gây tranh cãi (Controversial sources).
- Hội nhập tại Việt Nam: Tại Việt Nam, Hệ thống chứng chỉ rừng Quốc gia (VFCS) đã chính thức được PEFC chỉ định và công nhận, tạo điều kiện thuận lợi cho gỗ Việt vươn ra thế giới dưới Khai báo PEFC (PEFC claim) hợp lệ.
Sự Công Nhận Rộng Rãi Trên Toàn Cầu
Điểm mạnh lớn nhất của hệ thống PEFC chính là sự công nhận rộng rãi. Do hoạt động theo mô hình ô dù (umbrella organization), PEFC tôn trọng tính đa dạng sinh học, điều kiện pháp lý và văn hóa bản địa của từng quốc gia.
Hiện nay, chứng chỉ PEFC được chấp nhận rộng rãi bởi:
- Các chính sách mua sắm công xanh (Green Public Procurement) của nhiều chính phủ tại Châu Âu, Châu Mỹ và Châu Á.
- Các tập đoàn đa quốc gia và hệ thống bán lẻ hàng đầu thế giới.
- Các hệ thống đánh giá công trình xanh uy tín như LEED, BREEAM.
Lợi Ích Vượt Trội Khi Sở Hữu Chứng Chỉ PEFC
Việc đạt được chứng nhận PEFC mang lại cho doanh nghiệp những ưu thế cạnh tranh chiến lược, đặc biệt thể hiện qua các số liệu thống kê thực tế:
- Hệ thống có diện tích rừng được chứng nhận lớn nhất thế giới: Nhờ chiến lược tiếp cận linh hoạt, PEFC hiện đang chứng nhận cho hơn 300 triệu hecta rừng toàn cầu. Điều này đảm bảo nguồn cung nguyên liệu được chứng nhận PEFC (PEFC certified material) vô cùng dồi dào và đa dạng cho các doanh nghiệp chế biến.
- Công nhận và phê duyệt chứng chỉ rừng cho nhiều quốc gia nhất: Khác với các hệ thống đơn lẻ, PEFC đã công nhận hệ thống quản lý rừng của trên 50 quốc gia và vùng lãnh thổ. Doanh nghiệp dễ dàng tìm kiếm và đa dạng hóa chuỗi cung ứng mà không bị phụ thuộc vào một khu vực địa lý nhất định.[viii]
- Vé thông hành vào các thị trường khó tính: Việc có Chứng nhận được PEFC công nhận (PEFC recognised certificate) giúp doanh nghiệp chứng minh nguồn gốc nguyên liệu rõ ràng, đặc biệt là vượt qua các rào cản pháp lý mới như Quy định chống phá rừng của EU (EUDR).
- Tối ưu hóa chi phí cho người trồng rừng: Với các hình thức như chứng nhận theo nhóm, PEFC giúp các hộ gia đình nhỏ giảm thiểu chi phí đánh giá mà vẫn đảm bảo tính tuân thủ nghiêm ngặt theo các yêu cầu khắt khe của tiêu chuẩn quốc tế
Kết Luận
Trải qua hơn hai thập kỷ hình thành và phát triển, PEFC đã khẳng định vị thế là hệ thống chứng nhận quản lý rừng bền vững lớn nhất toàn cầu. Việc tham gia vào chuỗi cung ứng PEFC không chỉ giúp doanh nghiệp bảo vệ uy tín thương hiệu mà còn mở ra cơ hội khai thác thị trường quốc tế với nguồn nguyên liệu hợp pháp và bền vững.
Liên hệ ngay với GGCERT để bắt đầu hành trình xanh hóa doanh nghiệp của bạn!
- 📍 Trụ sở: Số 57, phố Cầu Cốc, phường Tây Mỗ, TP. Hà Nội
- 📞 Điện thoại: 0913 899 187
- ✉️ Email: infor@ggcert.org
- 🌐 Website: ggcert.org
